Nederland telt ongeveer anderhalf miljoen volwassenen die moeite hebben met lezen, schrijven of rekenen. Deze mensen kunnen worden aangeduid als laaggeletterd. Het gaat om ongeveer dertien procent van de volwassen bevolking. Laaggeletterdheid komt voor bij allochtonen en autochtonen, bij jonge en oude mensen, bij mannen en vrouwen en bij werkenden en niet-werkenden. Dit maakt het onmogelijk om een eenduidige profielschets van ´een laaggeletterde´ te geven.
Mensen die laaggeletterd zijn, kunnen onvoldoende lezen en schrijven - en vaak ook onvoldoende rekenen - om volwaardig deel te kunnen nemen aan onze informatiemaatschappij. Ze hebben moeite om hun eigen doelen te realiseren en kunnen hun kennis- en vaardigheden niet zelfstandig verder ontwikkelen. Omdat laag- en ongeletterdheid nauwelijks publiekelijk wordt besproken, denken veel mensen dat zij de enigen zijn met het probleem. Dit werkt gevoelens van schaamte in de hand. Hierdoor verbergen velen deze achterstand. Dit draagt bij aan de instandhouding van het probleem.
Oorzaken van laaggeletterdheid verschillen per individu. Er is niet één specifieke oorzaak aan te wijzen. Onderzoek toont aan dat de volgende mensen kwetsbaar zijn:
De combinatie van de omvang van het probleem, de diversiteit van de mensen met een dergelijke achterstand en het gevoel van schaamte van de mensen zelf, maakt de aanpak van het probleem bijzonder complex. Om verkwisting van gelden, tijd en inzet te voorkomen en om een effectieve aanpak te garanderen moeten partijen in zowel publieke als private sector, ieder met eigen expertise, samenwerken op dit complexe gebied.
Ongeletterd of analfabeet
Iemand is ongeletterd of analfabeet als deze persoon 15 jaar of ouder is en helemaal niet kan lezen en schrijven en dit ook nooit heeft geleerd.
Laaggeletterdheid of functioneel analfabetisme
Het beheersen van lees- en schrijfvaardigheden op een dusdanig laag niveau dat iemand niet in staat is zich te ontwikkelen of om te functioneren in de maatschappij, thuis en op het werk.
Dyslexie is niet hetzelfde als laaggeletterheid of analfabetisme. Dyslexie kan wel een oorzaak zijn van laaggeletterdheid. Hoewel dyslectici ook problemen kunnen hebben met lezen en schrijven, is Stichting Lezen & Schrijven niet gespecialiseerd in deze ontwikkelingsstoornis. Voor volwassenen of kinderen met dyslexie, zijn behandelingen, voorzieningen en regelingen beschikbaar.
Een van de instanties die gespecialiseerd is in het geven van voorlichting over dyslexie is de landelijke oudervereniging Balans. U kunt zich richten tot de helpdesk Dyslexie via 0800 5010. U kunt ook kijken op de website www.steunpuntdyslexie.nl.
