Taalkracht voor consultatiebureaus
Doe weer Mee Certificaten
Taal Centraal
Spraakmakend in Zuidbroek
Week van de Alfabetisering 2006
Lees en Schrijf
Laaggeletterdheid
Leesvaardigheid
Stichting Lezen & Schrijven
Dyslexie
Overige vragen
Hoeveel mensen in Nederland zijn analfabeet?
Analfabeten (ongeletterden) zijn mensen die helemaal niet kunnen lezen en schrijven. In Nederland betreft dit naar schatting 250.000 mensen.
Hoeveel mensen in Nederland zijn laaggeletterd?
Anderhalf miljoen Nederlanders boven de zestien jaar hebben grote moeite met lezen en schrijven. Deze mensen noemen we laaggeletterd. Zij zijn niet in staat gedrukte of geschreven informatie te gebruiken en kunnen hierdoor minder goed functioneren in de samenleving, thuis en op het werk. Tweederde is van Nederlandse afkomst en eenderde is van buitenlandse afkomst.
Komt laaggeletterdheid overal in Nederland even vaak voor?
Ja. Er zijn variaties in aantallen, maar overal in Nederland is laaggeletterdheid een probleem met vergelijkbare omvang en gevolgen. Uit onderzoek van provincies blijkt bijvoorbeeld dat de aard en de omvang van de problematiek in de provincie Utrecht wordt geschat op zestien procent van de bevolking tussen vijftien en 75 jaar. In Noord-Brabant is dertien procent van de volwassen Brabanders tot 65 jaar laaggeletterd. Ongeveer twaalf procent van de bevolking in Groningen is laaggeletterd.
Hoe zit het met laaggeletterdheid buiten Nederland?
Laaggeletterdheid is in de meeste westerse landen een omvangrijk probleem. Zweden heeft het hoogste niveau van geletterdheid. Duitsland heeft iets minder laaggeletterden dan Nederland en de meeste andere Europese landen hebben meer laaggeletterden. In het Verenigd Koninkrijk is 23 procent van de bevolking laaggeletterd. In landen als Canada, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk kan tussen de twintig en dertig procent van de bevolking niet rekenen. In de Verenigde Staten is circa 25 procent van de zestien tot 25-jarigen laaggeletterd. In Aziatische, Arabische en Afrikaanse regio’s komt laaggeletterdheid het meest voor. De gemiddelde percentages schommelen er tussen de veertig en vijftig procent. In Zuid-Amerikaanse landen komt laaggeletterdheid iets minder vaak voor (tussen de tien en vijftien procent).
Bron:
Pisa, peilingonderzoek naar de kennis en de vaardigheden van vijftienjarigen in de belangrijkste geïndustrialiseerde landen; CITO; UNESCO Institute for Statistics.
Wie zijn laaggeletterd?
Laaggeletterdheid treft alle geledingen van de bevolking, of het nu gaat om mannen of vrouwen, ouderen of jongeren, werkenden of niet-werkenden. Op het laagste niveau van geletterdheid (IALS niveau 1) functioneert:
Bronnen:
W. Houtkoop, Basisvaardigheden in Nederland. De ‘geletterdheid’ van de Nederlander: economische, sociale en educatieve aspecten van de taal- en rekenvaardigheden van de Nederlandse beroepsbevolking. Max Goote Kenniscentrum voor Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie, Amsterdam 2000.
Aukje Smit, Ella Bohnenn, Astrid Hazelzet, Laaggeletterd in het werk, een kwalitatief onderzoek naar lees-, schrijf- en rekentaken in de kenniseconomie, Stichting Lezen & Schrijven, Den Haag, 2006, p11.
Waar lopen laaggeletterden tegenaan?
Op het werk hebben laaggeletterden moeite met het:
In het dagelijkse leven hebben deze mensen bijvoorbeeld moeite met:
Hoe ontstaat laaggeletterdheid? Wie lopen een verhoogd risico om laaggeletterd te worden?
Mensen:
Als er zoveel laaggeletterden zijn en als het probleem zo groot is, waarom horen we er pas de laatste jaren over?
Laaggeletterden:
Kan de aankomende generatie lezen?
Op de scholen scoren Nederlandse jongeren goed, maar er is ook een grote groep zwakke leerlingen die steeds slechter scoort op lees, schrijf- en rekentaken. Ongeveer tien procent van de leerlingen in het basisonderwijs kan aan het eind van groep drie nog niet goed genoeg lezen. Bij technisch lezen scoort 25 procent van de leerlingen aan het eind van groep acht niet hoger dan de gemiddelde leerling aan het begin van groep zes.
Op dit punt zijn er geen verschillen tussen allochtone en autochtone leerlingen. De meeste leerlingen die in het basisonderwijs al leesproblemen hebben, lopen de afstand later moeilijk in. Zij krijgen daardoor steeds meer moeite met andere vakken.
Van de schoolverlaters in de leeftijd van zestien tot negentien jaar kan zeven procent nog steeds niet goed genoeg lezen om zich in onze samenleving zelfstandig te kunnen redden. In het beroepsonderwijs kan dertig procent van de jongeren niet mee op niveau één en twee.
Bron:
Onderwijsverslag 2003/2004, Inspectie van het Onderwijs.
Wat kost laaggeletterdheid de maatschappij?
De gezondheidszorg is jaarlijks 61 miljoen euro kwijt aan laaggeletterdheid. Op het terrein van de sociale zekerheid gaat het om 456 miljoen euro. Justitie betaalt jaarlijks 19,5 miljoen euro aan laaggeletterdheid.
Bron:
Wim Groot en Henriëtte Maassen van den Brink, Stil vermogen, een onderzoek naar de maatschappelijke kosten van laaggeletterdheid, Stichting Lezen & Schrijven, Den Haag, 2006.
Wat levert het uitbannen van laaggeletterdheid op?
Het uitbannen van laaggeletterdheid levert de maatschappij een besparing op van 537 miljoen euro per jaar. Daarnaast zal volledige uitbanning van laaggeletterdheid leiden tot een groei van het bruto binnenlands product (bbp) met tien tot 22 procent.
Bron:
Wim Groot en Henriëtte Maassen van den Brink, Stil vermogen, een onderzoek naar de maatschappelijke kosten van laaggeletterdheid, Stichting Lezen & Schrijven, Den Haag, 2006.
Neemt het probleem toe of neemt het af?
Beide. Ons leven draait steeds meer om geschreven taal. Mensen worden steeds vaker geacht zelfstandig keuzes te maken op basis van geschreven of digitale informatie (zoals bij de invoering van het nieuwe zorgstelstel eind 2005). De mate waarin iemand toegang heeft tot informatie is steeds bepalender voor zijn of haar positie in de samenleving. Aan de andere kant groeit het bewustzijn over de problematiek en zijn er steeds meer organisaties die aan de slag gaan. Dit moet op den duur leiden tot afname van het aantal laaggeletterden.
Hoe bekend zijn wij met laaggeletterdheid in Nederland?
In september 2006 noemde zeventien procent van de ondervraagden lees en schrijfproblemen als een oorzaak om niet mee te kunnen doen in de samenleving. In september 2007 was dit gestegen naar 25 procent. 31 procent van de ondervraagden geeft aan dat laaggeletterdheid het meest voorkomt in de groep ‘mensen met een niet-Nederlandse achtergrond’. In 2006 was dit nog 52 procent. 21 procent van de ondervraagden schat in dat er tussen de één en anderhalf miljoen laaggeletterden zijn. 26 procent denkt zelfs meer dan 1,5 miljoen. Zestien procent denkt tussen de 500.000 en één miljoen en 24 procent tussen 100.000 en 500.000. Negen procent schat dat Nederland tussen de 10.000 en 100.000 laaggeletterden telt.
Bron:
Bekendheid met laaggeletterdheid, Nipo, Amsterdam 2006 en 2007.
Hoe presteren Nederlandse kinderen op het gebied van leesvaardigheid?
In vergelijking met andere landen presteren Nederlandse kinderen bovengemiddeld. Echter, in vergelijking met onderzoek uit 2001 presteren de kinderen slechter.
Uit onderzoek blijkt dat Nederlandse kinderen steeds vaker gemiddeld presteren op het gebied van leesvaardigheid. Er bestaan steeds minder goede lezers en steeds meer gemiddelde en slechte lezers. Vooral meisjes presteren slechter in vergelijking met enkele jaren geleden. Voor een goede leesvaardigheid zijn twee zaken van groot belang: leesbevordering door de school en het stimuleren van leesplezier door ouders. De school dient aandacht te besteden aan de leescultuur en ouders dienen kinderen van huis uit te stimuleren om te lezen. Kinderen geven aan minder vaak te willen lezen: slechts 58 procent leest thuis voor het plezier.
Bron:
Dr. Michael Martin en Dr. Ina Mullis, Progress in International Reading Literacy Study, PIRLS 2006
Wanneer en door wie is de stichting opgericht?
Stichting Lezen & Schrijven is van start gegaan op 27 mei 2004. De stichting is een initiatief van H.K.H. Prinses Laurentien der Nederlanden. Zij is tevens voorzitter.
Ik wil Lid, Partner of Donateur worden, is dit mogelijk?
Organisaties en instanties kunnen zich op verschillende manieren aan de stichting verbinden, als Lid, Partner of Donateur. Voor informatie kunt u contact opnemen via 070 302 26 60 of mailen naar mdv@lezenenschrijven.nl.
Ik wil als organisatie een project starten, kan dit?
Als u een project wilt starten kunt u contact opnemen met Stichting Lezen & Schrijven via 070 302 26 60 of via info@lezenenschrijven.nl. Hier treft u een overzicht van de projecten aan.
Mijn kind is dyslectisch. Kan de stichting mij helpen?
Er zijn instanties die gespecialiseerd zijn in het geven van voorlichting over dyslexie. U kunt zich richten tot de helpdesk Dyslexie via 0800 5010. U kunt ook kijken op de website www.steunpuntdyslexie.nl.
Ik wil een werkstuk maken voor school over laaggeletterdheid, heeft u hier informatie over?
De pagina ‘Informatie scholieren’ biedt handige links naar alle informatie die op deze website te vinden is. Ook kun je kijken op de website www.basisvaardigheden.nl.
Voor specifieke vragen of het aanvragen van een informatiepakket per post kun je bellen met de stichting via 070 302 26 60 mailen naar info@lezenenschrijven.nl.
