Onderzoek naar succesfactoren taalscholing gepubliceerd

Welke elementen in de leeromgeving zijn belangrijk voor deelnemers aan taalcursussen om vooruitgang te boeken? Het kwalitatieve onderzoek Op weg naar een succesvol leertraject voor volwassenen van Maastricht University, geeft een antwoord op deze vraag. Uit het onderzoek blijkt dat de kwaliteit van het leermateriaal, de kwaliteit van de begeleider en de interactie met andere deelnemers de belangrijkste elementen zijn voor een succesvolle leeromgeving.

Achtergrond
Eerder onderzoek wees uit dat taalonderwijs deelnemers helpt om hun leesvaardigheden te verbeteren en om een betere plek in de maatschappij te krijgen. Zo toont de recent verschenen impactmeting van Taal voor het Leven[1] aan dat 67% van de deelnemers aan een Nederlands taaltraject voor volwassenen zijn of haar leesvaardigheid verbetert. Daarbij heeft 45 tot 70% van de deelnemers een betere plek in de samenleving gekregen. Maar welke elementen in een leeromgeving hiervoor van belang zijn was nog niet duidelijk. Dit is nu onderzocht.

We kunnen concluderen dat er drie ingrediënten belangrijk zijn voor een succesvol leertraject: goed lesmateriaal, een goede docent en interactie tussen deelnemers”, zegt Merel Heimens Visser, directeur-bestuurder van Stichting Lezen & Schrijven.

Beïnvloedende factoren in taaltrajecten  
In het onderzoek is een diverse groep deelnemers gevraagd ervaringen te delen die zij als bijzonder waardevol hebben ervaren voor hun vooruitgang. Deelnemers uit drie soorten taaltrajecten namen hieraan deel: trajecten begeleid door een vrijwilliger, trajecten begeleid door een gekwalificeerde docent en trajecten begeleid door een combinatie van beiden.

Belang kwaliteit
Deelnemers aan het onderzoek benadrukken ten eerste het belang van kwalitatief goede materialen, oefeningen, methodes, onderwerpen en activiteiten die gebruikt worden in het traject. Ook geven ze aan dat veel en gevarieerd oefenmateriaal voor hen zinvol was om vooruitgang te maken. Onderwijskundige Lisanne Bos bevestigt dit: “Het is van belang om kwalitatief goed materiaal te gebruiken, waarbij de stof aansluit bij de leervraag van de deelnemers. De stof moet aansluiten bij de voorkennis en interesses. Dit zorgt voor een verhoogde motivatie.” 

Begeleider speelt cruciale rol
Ten tweede speelt de begeleider van het traject een cruciale rol in het leerproces van de deelnemers: een begeleider die op een rustige en heldere manier uitleg geeft en korte zinnen gebruikt, die praktische voorbeelden geeft en verschillende manieren van uitleg gebruikt, vormt een waardevolle bijdrage aan de vooruitgang van de deelnemer.

Maar ook een enthousiaste, constructieve en positieve houding van de begeleider is van belang. Dit geldt zowel voor de vrijwilliger als voor een professionele docent. Deelnemers onderstreepten daarbij het belang van betrokkenheid van docenten met officiële onderwijskundige kwalificaties.

Interactie met andere deelnemers
Ten derde spelen in een leertraject spelen andere deelnemers een belangrijke rol: samen werken en elkaar helpen is erg waardevol voor het boeken van vooruitgang. Ook de groepssfeer is van belang: elkaar bevestigen, elkaar serieus nemen en praatjes tussendoor helpen de deelnemers. Trajecten moeten dan ook interactie tussen verschillende deelnemers faciliteren en stimuleren. 

Vervolgonderzoek
Dit kwalitatieve onderzoek geeft een eerste indicatie welke elementen in de leeromgeving belangrijk zijn voor deelnemers om vooruitgang te boeken. Bestaande taaltrajecten zouden hier aandacht aan kunnen besteden om de leerresultaten van hun deelnemers te optimaliseren. Kwantitatief vervolgonderzoek op grotere schaal moet in kaart brengen welke elementen in de leeromgeving statistisch bijdragen aan een verbetering van de taalvaardigheid en sociale inclusie van de deelnemers.


Bron: [1] De Greef, M., & Segers, M. (2017). Eerste tussenevaluatie landelijke implementatie taaltrajecten Taal voor het Leven door Stichting Lezen & Schrijven op het gebied van sociale inclusie en leesvaardigheid. Maastricht: Maastricht University.