“Laaggeletterdheid is een maatschappelijke veenbrand.”

Tof Thissen krijgt het ‘iets teruggeven aan de gemeenschap’ met de paplepel ingegoten. Voor de huidig algemeen directeur UWV WERKbedrijf loopt het omzien naar mensen in kwetsbare posities als rode draad door zijn loopbaan. Al vroeg komt hij in aanraking met laaggeletterdheid. “Ik leerde van laaggeletterden al snel dat ze niet dom zijn. Vaak zijn ze goed gebekt. Alleen kunnen ze nauwelijks lezen en schrijven. Daardoor lopen ze het risico steeds verder in de problemen te komen. Als samenleving hebben we laaggeletterdheid te lang laten woekeren”, vertelt Thissen. 

"Als samenleving hebben we laaggeletterdheid te lang laten woekeren."
Tof Thissen

Buitenspel

Thissen, geboren en getogen in Roermond, ademt politiek. Eerst op school en later met lokale en landelijke rollen bij GroenLinks. Ook heeft hij onder meer directeursfuncties bij achtereenvolgens Divosa en Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (huidig VNG Realisatie). Vanaf januari 2015 is hij algemeen directeur UWV WERKbedrijf. Thissen: “In al die uiteenlopende rollen sprak en spreek ik mensen die bijvoorbeeld overheidsbrieven niet kunnen lezen. Of de informatie van de school van hun kinderen niet begrijpen. Helaas komen veel laaggeletterden meer en meer in de problemen. Bij de sociale dienst. Of bij hun woningcorporatie. Of weten ze niet hoe ze de uitkeringen of toeslagen waarop ze recht hebben, kunnen aanvragen. Deze mensen komen steeds verder buitenspel te staan.  Als mensen grote moeite hebben met lezen en schrijven, begrijpen ze veel informatie niet. Dat is een belangrijke oorzaak van allerlei problemen. Laaggeletterdheid is een maatschappelijke veenbrand.”

“Laaggeletterdheid is een maatschappelijke veenbrand.”

Aanpak

Thissen is sinds januari 2019 lid van de raad van toezicht van Stichting Lezen & Schrijven. Hij ziet namelijk een duidelijke taak voor het UWV in de aanpak van laaggeletterdheid. Uit recent onderzoek door Stichting Lezen & Schrijven blijkt dat zo’n 35 procent van de laagopgeleide, kortdurige werkzoekenden laaggeletterd is. Onder laagopgeleide, langdurig werkzoekenden is dat bijna 50 procent. “De oplossing is onszelf voortdurend inzetten om het tij te keren. Belangrijk is het gesprek hierover aan te gaan en zo het taboe te doorbreken. Om oog te blijven houden voor mensen die door hun taalachterstand niet meekomen”, vindt Thissen. Het UWV heeft inmiddels verschillende praktijkvoorbeelden, zoals screening van laaggeletterden (zie laatste alinea). Vervolgens kijkt de getrainde UWV-medewerker wat deze werkzoekenden nodig hebben om aan hun basisvaardigheden, zoals lezen en schrijven, te werken. Daarvoor is er samenwerking met lokale Taalhuizen. Thissen draagt die initiatieven door lokale UWV-kantoren een warm hart toe en stimuleert andere UWV-kantoren te leren van elkaar. Thissen: “Goede UWV-professionals weten de juiste vragen te stellen om laaggeletterdheid te herkennen. Ze controleren of mensen de teksten snappen en onze brieven begrijpen. Als iemand steevast nergens op reageert, begrijpt hij misschien niet wat we vragen.” Thissen weet door een persoonlijke situatie dat brieven van ‘zijn’ UWV soms complex zijn. “Dan lees ik de brief en heb ik zelf moeite om die te begrijpen. Of een brief bevat juridische denkkaders. De brief zou bijvoorbeeld eenvoudiger kunnen en het juridische kader in een bijlage.” 

Meedoen

Thissen roept zijn collega’s bij het UWV op werkzoekenden te screenen op laaggeletterdheid. “Het hoort in onze werkprocessen. Anders kunnen we mensen niet goed helpen. Ons werk wordt betaald door de gemeenschap. We zijn het ons verplicht om dan ook iets terug te doen. Dat we alles uit de kast halen om ervoor te zorgen dat iedereen kan meedoen en kan begrijpen wat er in onze brieven en op onze websites staat. Het is aan ons hen te wijzen op mogelijkheden, zoals de basisvaardigheden leren. Iedereen die gebruikt maakt van onze diensten weet echt wel dat hij of zij een verantwoordelijkheid heeft: zich inspannen in het vinden van een baan. Maar iemand moet ook snappen wat hij of zij moet doen. Wat we van die persoon vragen. Dat is de verantwoordelijkheid die wij als UWV hebben.”

Screening laaggeletterden

Verschillende UWV-kantoren ‘vinden’ inmiddels succesvol laaggeletterden en niet-digitaal vaardige klanten. UWV-adviseurs kregen voor het herkennen van laaggeletterdheid een training. Deze UWV’s nodigen onder meer mensen uit die niet (goed) gebruikmaken van de digitale dienstverlening van het UWV. Zij maken tijdens hun afspraak bij het UWV een Taalmeter. Dat is een online hulpmiddel die in 15 minuten een indicatie geeft of iemand taalscholing nodig heeft. Vervolgens brengt de UWV-medewerker de laaggeletterde werkzoekenden in contact met bijvoorbeeld een Taalhuis binnen de gemeente waarmee zij nauw samenwerken. Ook zijn er UWV-kantoren met een eigen Taalpunt in hetzelfde pand. Zo krijgen de werkzoekenden taalaanbod op maat.
 

Onze website maakt gebruik van cookies om het gebruik en functionaliteit te waarborgen. Klik hier voor meer informatie over onze cookies.

OK