Opinie | Laaggeletterdheid vraagt om Taaloffensief

Wie dit leest, kan het zich nauwelijks voorstellen. Er zijn meer dan twee miljoen mensen die zo slecht kunnen lezen, schrijven en rekenen dat de aankoop van een treinkaartje een onneembare horde vormt, een e-mail onbegonnen werk is en een veiligheidsvoorschrift eruitziet als abracadabra. Laaggeletterdheid is misschien wel een van de grootste problemen waar ons land mee kampt. In elk geval wordt het fors onderschat. Het ergste is dat dit - onzichtbare - probleem nog steeds groeit. De afgelopen jaren kwamen er 200.000 laaggeletterden bij: door de vergrijzing, door de komst van inburgeraars, doordat jongeren zonder voldoende taalbeheersing uit de schoolbanken komen. En die stijging is nog niet tot stilstand gebracht.  Gelukkig wordt er het nodige aan gedaan. Maar er moet meer, veel meer gebeuren.

Stichting Lezen & Schrijven doet samen met gemeenten (VNG), het middelbaar beroepsonderwijs (MBO Raad), de Sociaal-Economische Raad (SER) en het bedrijfsleven (VNO-NCW), werknemers (FNV) en bibliotheken (VOB) een oproep om een Taaloffensief te starten.

Tweedeling

De gevolgen van laaggeletterdheid laten zich uittekenen. Laaggeletterden zijn ongelukkiger, hebben een slechtere gezondheid, wonen in slechtere wijken en zijn vaker arm. Het ontneemt je de mogelijkheid je leven naar eigen keus in te richten. Laaggeletterden haken af omdat zij zich gemarginaliseerd voelen - en machteloos. Informatie bereikt hen niet. Het laat zich raden wat dit betekent voor hun vertrouwen in politiek en bestuur en voor de sociale cohesie in onze samenleving. Er bestaat een diepe kloof in onze samenleving tussen geletterden en laaggeletterden, een kloof die alleen maar groter wordt. Er wordt steeds meer van mensen gevraagd, terwijl ze niet de juiste vaardigheden bezitten. Het resultaat is meer dan een optelsom van individueel ‘ongeluk’. Heel veel talent blijft onbenut. Als iedereen in Nederland wel zou kunnen lezen en schrijven, levert dat jaarlijks ruim 550 miljoen euro op.

Druppel op gloeiende plaat

Al langer wordt er, binnen en buiten het onderwijs, hard gewerkt om laaggeletterdheid terug te dringen. Maar we slagen er niet in meer dan een paar procent van de laaggeletterden bereiken. Het aanbod van cursussen is veel te klein. Er zijn lange wachtlijsten. Digibeten, slechte rekenaars, autochtonen en 65-plussers hebben het nakijken. Wat er aan budget beschikbaar is, is een druppel op een gloeiende plaat. Dat signaleert ook de Algemene Rekenkamer.

Taaloffensief: 100.000 mensen bereiken

Willen we de stijging tot stilstand brengen, dan moeten we samen honderdduizend mensen per jaar bereiken. Dit betekent dat we vier keer zoveel mensen moeten bereiken als we nu doen. En daarmee stoppen we dus alleen maar de stijging.
Wij roepen daarom op tot een Taaloffensief, een breed gedragen programma waarin gemeenten, sociale partners, onderwijs, bibliotheken, maatschappelijke instellingen, bedrijven en particulier initiatief - ondersteund door regering en parlement - de handen ineenslaan. Stel gemeenten in staat om, samen met onderwijsinstellingen en bibliotheken, taal- en computerlessen te organiseren voor al hun inwoners met taalproblemen. Voor wie het groepsonderwijs nog een brug te ver is, is Taal voor het Leven een oplossing: een getrainde vrijwilliger die als taalcoach mensen verder helpt in het maken van ‘leeskilometers’.

 

"Geen mensen meer langs de zijlijn of in de wachtrij - dat is het doel."

Geen mensen meer langs de zijlijn of in de wachtrij - dat is het doel. Ja, dat is ambitieus. We realiseren ons dat de middelen daartoe misschien niet meteen voor handen zijn. Maar als het gisteren gepubliceerde onderzoek van de Algemene Rekenkamer iets duidelijk maakt, is het wel dat de aanpak van laaggeletterdheid een hogere prioriteit verdient. Met meer (financiële) inzet, met ondersteuning van docenten, vrijwilligers en vooral met vereende krachten moeten we honderdduizend mensen per jaar helpen. Voor onze samenleving, voor mensen zelf. Iedereen moet dit stuk straks zelf kunnen lezen.                                                                     

Marja van Bijsterveldt, voorzitter raad van toezicht Stichting Lezen & Schrijven
Jantine Kriens, directievoorzitter Vereniging Nederlandse Gemeenten
Marleen Barth, voorzitter Vereniging Openbare Bibliotheken
Rien van Tilburg, voorzitter MBO Raad
Mariette Hamer, voorzitter SER
Hans de Boer, voorzitter VNO-NCW
Ton Heerts, voorzitter FNV

 

Onze website maakt gebruik van cookies om het gebruik en functionaliteit te waarborgen. Klik hier voor meer informatie over onze cookies.

OK