Meer zelfvertrouwen en meer sociale contacten dankzij taalcursus

Meer zelfvertrouwen, gemak in sociale contacten, zelfredzaamheid en minder schaamte. Mensen die laaggeletterd zijn en op taalcursus gaan hebben daar op mentaal en sociaal vlak grote baat bij. Dat blijkt uit onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam in opdracht van Stichting Lezen & Schrijven. Aan de hand van diepte-interviews met laaggeletterden brachten de onderzoekers in kaart wat een laaggeletterde drijft om op cursus te gaan en wat daarvan de opbrengsten zijn. Zowel op materieel vlak (betere baan of start van opleiding) als op immaterieel vlak (mentaal en sociaal). Voor de geïnterviewden bleken de immateriële opbrengsten doorslaggevend.

Voor het onderzoek zijn vijftien mensen geïnterviewd die een taalcursus hebben afgerond. De deelnemers bestonden voor twee derde uit vrouwen (10) en voor een derde uit mannen (5). Vijf deelnemers hebben Nederlands als moedertaal, tien deelnemers zijn opgegroeid met een andere eerste taal.

Uit het onderzoek blijkt dat werk en opleiding redenen zijn om een taalcursus te volgen, maar dat de sociale opbrengst minstens zo belangrijk is. Minder schaamte, makkelijker sociale contacten aangaan, zelfstandiger zijn en zelfredzamer. Ook gaven verschillende deelnemers aan dat door het taaltraject hun wereld veel groter was geworden. Letterlijk: zij konden voor het eerst zelf met openbaar vervoer konden reizen. Maar ook: door hun verbeterde taalvaardigheid lazen zij voor het eerst de krant of een boek. Andere belangrijke immateriële baten waren het beter kunnen communiceren met hun kinderen, brieven van bijvoorbeeld de gemeente beter begrijpen en alleen naar de huisarts.  

Uit het onderzoek

“Het schrijven dan. Een brief of kaart schrijven, dat dat toch wel gebrekkig is en dat je boos op je eigen werd. Van potverdikke, ik snap het helemaal niet”. Hij vertelde het niet aan mensen, ook niet aan zijn toenmalige vrouw en zijn kinderen. Hans beschrijft zichzelf terugkijkend als een “schuw musje” en is nu naar eigen zeggen een spontaan, en sociaal bewogen persoon.

“Want ja. Je gaat twee keer nadenken over wat je zegt. Zo krijg je steeds minder contact, ga je steeds minder durven. Dus dat is niet fijn, nee. Dat is echt niet fijn.” Marcel: “Je kan grappig met elkaar zijn. Zo is het leuker, voel je je meer op je gemak op de werkvloer.” Ook daarbuiten stapt hij makkelijker op iemand af voor een praatje.

“Mijn vriendinnen lezen voor mij mijn brieven. Dat is niet goed. Soms komen er brieven thuis, voor allerlei dingen. Ik wil niet dat andere mensen dat weten, is alleen voor mij. Maar ik kan dat niet.” Voor het doornemen van belangrijke brieven krijgt Kiki nu ook hulp van een maatschappelijk werker. Zij hoopt dat ze deze hulp op den duur niet meer nodig heeft

Meer informatie

Download hier het onderzoek. 

Portretten van Laaggeletterden (Hogeschool van Amsterdam – Lectoraat Management van Cultuurverandering - Dr. Krispijn Faddegon & Samir Achbab, MSc)