Nieuwe aanpak in de goede richting, maar grotere stap voorwaarts nodig

Reactie Stichting Lezen & Schrijven op Kabinetsvoorstel vervolgaanpak laaggeletterdheid  

Het is goed dat het kabinet voortbouwt op de aanpak van de afgelopen jaren. Deze aanpak bereikt tienduizenden laaggeletterden per jaar. Er zijn formele en non-formele cursussen basisvaardigheden van publieke en private aanbieders. De specifieke aandacht voor mensen met Nederlands als moedertaal (NT1-ers), de ambitie om meer te meten en te weten te komen over de doelgroep, de extra impuls voor werkgevers en laagtaalvaardige gezinnen en het stimuleren van leesbevordering zijn allemaal bewegingen in de goede richting. Toch ziet Stichting Lezen & Schrijven in de nieuwe aanpak nog niet de grote stap voorwaarts die nodig is. Het probleem groeit namelijk nog steeds. Om dat het hoofd te kunnen bieden, is écht meer ambitie nodig. 

Het gaat om één van de grootste maatschappelijke vraagstukken van deze tijd: de samenleving wordt complexer en digitaler. De hoeveelheid informatie die mensen iedere dag krijgen, neemt toe. De kloof die laaggeletterden moeten overbruggen om mee te komen, wordt steeds groter. Bovendien groeit het aantal laaggeletterden in Nederland nog steeds. Al in 2016 constateerde de Algemene Rekenkamer dat de aanpak van laaggeletterdheid niet in verhouding staat tot de omvang van het probleem.  

Geke van Velzen, directeur-bestuurder van Stichting Lezen & Schrijven: “De afgelopen jaren is er hard gewerkt door vrijwilligers, docenten, gemeenten, maatschappelijke organisaties, werkgevers en niet te vergeten: vele cursisten die de stap hebben gezet om weer te gaan leren. De aanpak van laaggeletterdheid heeft geleid tot mooie resultaten. Het is verstandig om hierop voort te bouwen. Maar om het probleem van laaggeletterdheid echt aan te pakken en de groeiende tweedeling een halt toe te roepen, is een veel grotere stap nodig. De plannen van het kabinet voor de komende jaren zijn dus goed, maar als je kijkt naar wat er nodig is, dan moet het echt ambitieuzer.”  

Versnippering 

Stichting Lezen & Schrijven maakt zich zorgen over versnippering van maatregelen en budgetten en een gebrek aan samenhang tussen de verschillende partijen en overheidslagen die betrokken zijn bij de aanpak van laaggeletterdheid. Zo is er in de plannen van het kabinet bijvoorbeeld onvoldoende aandacht voor onderwerpen als digitalisering, leven lang ontwikkelen voor laaggeletterden en preventie.  In een reactie op de plannen roept Stichting Lezen & Schrijven het kabinet op:  

  • Zorg ervoor dat iedereen op zijn of haar eigen niveau kan leren bij hem of haar in de buurt. Hiervoor zou de omvang van het WEB-budget op zijn minst toe moeten nemen, zodat meer lesplekken en kwalitatief goede docenten beschikbaar zijn en wachtlijsten worden opgelost.  
  • Zorg voor een belangrijke plek voor digitale vaardigheden in de nieuwe aanpak laaggeletterdheid (met bijbehorend budget).  
  • Neem een visie over een Leven Lang Ontwikkelen op in de plannen, met een duidelijke aanpak, juist voor mensen die in hun werk weinig met taal, rekenen en een computer doen, is het onderhouden van basisvaardigheden erg belangrijk. Het zou mooi zijn als basisvaardigheden onderdeel worden van beroepsmatige bijscholing. 
  • Investeer in (basis)onderwijs. Zorg voor voldoende aandacht voor taal en rekenen. Zo voorkomt het kabinet dat leerlingen met een taalachterstand van school komen. 
  • Maak werk van wetenschappelijk onderzoek en kennisontwikkeling. Immers: met behulp van de juiste cijfers (data) wordt zichtbaar of de aanpak effectief is en waar het beter kan.  

Speerpunten Stichting Lezen & Schrijven  

Stichting Lezen & Schrijven focust de komende jaren op onderstaande punten om laaggeletterdheid op een effectieve manier aan te pakken: 

  • verstevigen en verduurzamen van de bestaande infrastructuur 
  • ontwikkelen en actief delen van kennis 
  • vergroten van maatschappelijke bewustwording 
  • activeren van laaggeletterden, hun omgeving en professionals die met hen werken 
  • activeren en adviseren van overheden, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven  

Gerelateerde berichten

Nieuwsbericht OCW (18 maart 2019): Nieuwe ambities voor aanpak laaggeletterdheid 

Kamerbrief OCW (18 maart 2019): Minister Van Engelshoven (OCW), staatssecretaris Van Ark (SZW), staatssecretaris Knops (BZK) en minister De Jonge (VWS) informeren de Tweede Kamer over de uitwerking van de plannen om laaggeletterdheid aan te pakken. Lees de Kamerbrief >

Vervolgaanpak laaggeletterdheid 2020-2024 (samenvatting)

Monitor actieprogramma Tel mee met Taal 2016-2018

Naar het rapport van de Algemene Rekenkamer uit 2017 >