Onderzoek laat zien: aanpak laaggeletterdheid ‘Taal voor het Leven’ helpt mensen verder

Maastricht University heeft het programma ‘Taal voor het Leven’ geëvalueerd.  De aanpak blijkt te werken: laaggeletterden verbeteren taalvaardigheden, worden sociaal actiever en vergroten hun kansen op de arbeidsmarkt. Ook neemt voor een aantal van hen het sociaal isolement af.

‘Taal voor het Leven’ is een verzamelnaam voor taaltrajecten gericht op het scholen van volwassenen die laaggeletterd zijn. De afgelopen drie jaar is met lokale, regionale en nationale partners en Stichting Lezen & Schrijven ‘Taal voor het Leven’ ontwikkeld en uitgevoerd. 78.000 mensen volgden een taaltraject bij een lokale of regionale taalaanbieder. De evaluatie laat zien dat Taal voor het Leven mensen verder helpt. Zowel als het gaat om het verbeteren van taalvaardigheden als om de sociale opbrengst van de scholing. Denk aan een toename van zelfvertrouwen en een betere arbeidsmarktpositie.

Betere plek in de samenleving, minder eenzaamheid

Het merendeel van de deelnemers ervaart binnen zes maanden een toename van ‘sociale inclusie’. Sociale inclusie gaat over het mee kunnen doen in de samenleving. Dit wordt gemeten op basis van criteria als het toepassen van de taalvaardigheid in het dagelijks leven, digitale vaardigheid, ondernemend zijn, deelname aan natuur- en sportactiviteiten en afname van sociaal isolement. 70% van de deelnemers ervaart dat zijn/haar taalvaardigheden in het dagelijks leven zijn verbeterd. Deelnemers voelen zich minder eenzaam en hebben een groter sociaal netwerk. De opbrengst ‘sociale inclusie’ ligt significant hoger dan de opbrengst van taaltrajecten uitgevoerd in andere Europese landen (EDAM van Lupi et al.,2011).

Positie op de arbeidsmarkt verbetert, op zoek naar een baan

Circa 20% tot 30% van de deelnemers is na het taaltraject actiever op de arbeidsmarkt dan voor het taaltraject. Dit geldt voor allerlei posities op de arbeidsmarkt, zoals het zoeken naar een baan of het beter functioneren in een bestaande baan.

Leesvaardigheden verbeteren

Naast de eigen evaluatie van taalvaardigheden hebben deelnemers ook een toets gemaakt om vooruitgang in leesvaardigheid te meten. Daaruit blijkt dat reeds na zes maanden 54% van de deelnemers zijn/haar leesvaardigheden heeft verbeterd. Deze verbetering is het sterkst bij jongvolwassenen en bij deelnemers die niet in Nederland geboren zijn. In vergelijking met Europees onderzoek is dit resultaat goed te noemen.

Docent, begeleider en goed lesmateriaal van groot belang

Investeren in de leeromgeving loont. Uit de evaluatie blijkt dat de docent, betrokkenheid van de omgeving bij de deelnemer, gebruikte leermaterialen en de aanwezigheid van een vrijwilliger bepalend zijn voor de opbrengst van een taaltraject.

Kritische zelfreflectie

Wat opvalt is dat er-  naast de toename van sociale inclusie - ook een deel van de mensen een afname ervaart. Een mogelijke verklaring is dat zij zich tijdens het leertraject zich bewuster worden van hun problemen op het gebied van sociale inclusie. Door die kritische zelfreflectie kan het zijn dat ze bij de eindmeting lager scoren dan voor het taaltraject. Nader onderzoek hiertoe is wenselijk.

Toekomst Taal voor het Leven

Taal voor het Leven is onderdeel van het kabinetsprogramma ‘Tel mee met Taal’ dat wordt gefinancierd door de Rijksoverheid. Binnen Taal voor het Leven wordt er niet alleen geïnvesteerd in bewustwording, netwerkvorming binnen gemeenten en in het vinden en activeren van laaggeletterden, maar ook in de kwaliteit van de lestrajecten. Denk hierbij aan trainingen voor tienduizenden vrijwilligers, lesmaterialen die passen bij de doelgroep, versterken van de beroepsgroep docenten en het organiseren van vrijwilligersdagen. Het kabinetsprogramma loopt in 2019 formeel ten einde. Momenteel buigt de overheid zich samen met de partners uit het veld over de toekomstige aanpak laaggeletterdheid.

Onderzoeksmethode evaluatie

Onder ruim 800 deelnemers is een steekproef uitgevoerd. Zij hebben bij aanvang en na afloop van het traject een vragenlijst ingevuld. Op basis hiervan brachten de onderzoekers de - door deelnemers ervaren - opbrengst van het taaltraject in kaart. Daarnaast hebben de deelnemers een leesvaardigheidstoets afgelegd, die ook bij aanvang van een traject en na afloop ervan is afgenomen. Onder de taaltrajecten valt scholing en hulp door professionals, door vrijwilligers of een combinatie hiervan.

Onderzoeksrapport Eindevaluatie Taal voor het Leven

In deze evaluatie zijn 60 verschillende instellingen uit 21 verschillende arbeidsmarktregio’s betrokken. Vragen over het onderzoeksrapport, neem contact op met Stichting Lezen & Schrijven. Download het rapport.