Steeds meer kinderen van school met onvoldoende lees- en rekenvaardigheden

Het rapport Staat van het Onderwijs 2016/2017 dat vandaag is gepubliceerd, signaleert dat het onderwijs op de basisschool en het voortgezet onderwijs steeds verder achteruit gaat. De onderwijsinspectie ziet de laatste twee jaar steeds meer leerlingen van de basisschool komen die niet goed kunnen lezen. Ook rekenen blijft achter. De inspectie vermeldt daarnaast dat ongelijke kansen toenemen, omdat de kwaliteitsverschillen tussen scholen in rijke en in arme wijken toenemen. Stichting Lezen & Schrijven maakt zich grote zorgen, want zonder goed onderwijs en goede preventiemaatregelen zullen deze kinderen zich door hun schooltijd heen worstelen en blijft het aantal laaggeletterden groeien. In een steeds complexer wordende samenleving is dat een groot probleem. Want zonder taal en rekenen, kunnen mensen onvoldoende meedoen in de samenleving.

Wie moet bijsturen als de maatschappelijke opdracht onder druk komt?”, vraagt de inspectie. Een zeer terechte vraag. Stichting Lezen & Schrijven onderschrijft de oproep om samen te werken om het maatschappelijke belang te bewaken. Dit is een grote uitdaging en in het rapport worden vele vragen gesteld waar niet zo één-twee-drie een antwoord op te geven is: “Hoe organiseren we consensus over een onderwijsbasis die op orde moet zijn, met concrete doelstellingen en uitspraken over gewenste resultaten? Hoe zorgen we ervoor dat segregatie en ongelijkheid elkaar niet verder versterken? En hoe organiseren we doorzettingsmacht op bovenbestuurlijk, gemeentelijk of regionaal niveau om de maatschappelijke opdracht en individueel belang waar nodig in balans te houden?” Het onderwijs zal de komende tijd veel maatschappelijke aandacht nodig hebben om het tij te keren waarbij de thuissituatie van het kind voor de ontwikkeling van taal cruciaal is.

Wat te doen voor al die kinderen en jongeren met achterstand?

Gezien de grote hoeveelheid jongeren die nu jaren achter elkaar met taalachterstand van school komen, is enerzijds preventie cruciaal en anderzijds goede mogelijkheden om na school verder te blijven leren, binnen en buiten de school.

Preventie om een nieuwe generatie laaggeletterden te voorkomen

Goede taal-, reken- en digitale vaardigheden zijn een belangrijke basis voor de toekomst van ieder kind. Stichting Lezen & Schrijven vindt dat daar al bij kinderen en jongeren expliciet oog voor moet zijn. Voldoende tijd voor taal-en rekenonderwijs op school, zeker voor leerlingen die extra aandacht nodig hebben, is essentieel. Vorig jaar liet Stichting Lezen & Schrijven in het rapport Preventie door interventie onderzoeken waar preventie zich op kan richten, om te voorkomen dat kinderen en jongeren met een taalachterstand de laaggeletterden van de toekomst worden. Factoren die verbonden zijn aan taalachterstand, zoals mondelinge taalkennis en woordenschat, leesattitude en motivatie van het kind en de kwaliteit van het onderwijs en de docent, zijn van belang. Ook de houding van ouders ten opzichte van lezen en de interactie die zij hebben met hun kind vraagt aandacht.

Rol van de ouders

Niet alleen het onderwijs is verantwoordelijk voor het bevorderen van taal- en rekenvaardigheden van kinderen. Ook ouders spelen een belangrijke rol. Ouders kunnen op jonge leeftijd beginnen met voorlezen en spelenderwijs oefeningen doen met taal om de taalvaardigheid van kinderen te vergroten. Kunnen ouders dit niet, omdat ze zelf laaggeletterd zijn, dan lopen hun kinderen drie keer zoveel kans om later zelf laaggeletterd te worden. Op die manier wordt de problematiek van laaggeletterdheid van generatie op generatie doorgegeven. Deze vicieuze cirkel moet doorbroken worden om de groei van het aantal laaggeletterden een halt toe te roepen. Stichting Lezen & Schrijven ondersteunt ook de preventie van laaggeletterdheid. Voor ouders met kinderen in de leeftijd van 2 tot 12 jaar is het programma Taal voor Thuis beschikbaar. 

Leven lang leren

Daarnaast is het van belang dat iedere jongere ook na school verder kan leren. Ook volwassenen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen moeten de kans krijgen om hun opgelopen achterstand in te halen. Daarvoor zijn toegankelijke voorzieningen om te werken aan basisvaardigheden en een duurzame investering in volwasseneneducatie nodig. Ook is het belangrijk dat laaggeletterden beter herkend en doorverwezen worden, bijvoorbeeld bij de dokter, het UWV of de schuldhulpverlening. Doen we dit niet dan laten we kansen liggen en groeit de tweedeling in onze samenleving.

 

Lees hier het rapport: Staat van het Onderwijs 2016/2017