Jaarlijkse kosten laaggeletterdheid

Uit onderzoek van PricewaterhouseCoopers (PwC) blijkt dat laaggeletterden jaarlijks €572 miljoen aan inkomsten mislopen. In de huidige Nederlandse kenniseconomie raakt het onvermogen om goed te kunnen lezen, schrijven en/of rekenen direct aan de welvaart van mensen. Dit resulteert in minder inkomsten uit werk en hogere zorgkosten voor laaggeletterden.

Volgens de meest recente berekening bedragen de totale maatschappelijke kosten voor laaggeletterdheid €1,13 miljard per jaar.

Opbouw van de kosten

Bij de maatschappelijke kosten van laaggeletterdheid in Nederland per kostenpost, per jaar is uitgegaan van 2,5 miljoen laaggeletterden, zoals bepaald door de Algemene Rekenkamer. 

Gemiste belastinginkomsten

Meer dan de helft van de kosten is gerelateerd aan het verminderde inkomen voor laaggeletterden en de lagere kans op een baan. Laaggeletterden zijn vaker werkloos en hebben dan een lager inkomen dan wanneer zij zouden werken. Als laaggeletterden een baan hebben, hebben zij gemiddeld lagere salarissen. Vanwege de lagere inkomsten van werkende en niet-werkende laaggeletterden, ontvangt de overheid vervolgens minder belastingen. Het bedrag van 80 miljoen aan gemiste belastinginkomsten is overigens exclusief sociale premies, wat neerkomt op nog ruim 250 miljoen euro extra. Tegelijkertijd geeft de overheid meer geld uit aan bijstandsuitkeringen en aan armoedebestrijding onder laaggeletterden. 

De hogere kosten voor de gezondheidzorg betreffen een tweede belangrijke kostenpost. Laaggeletterden hebben vaker een ongezondere levensstijl en chronische ziekten en hebben een grotere kans op het verkeerd gebruik van medicatie. Als gevolg gaan laaggeletterden vaker naar een huisarts en vaker naar het ziekenhuis.

Immateriële effecten

Ten slotte heeft laaggeletterdheid ook een aantal belangrijke immateriële effecten. Laaggeletterdheid heeft een belangrijke invloed op de mate waarin men participeert en vertrouwen heeft in de samenleving. Zo hebben laaggeletterden, door laaggeletterdheid, minder het idee dat ze invloed hebben op de politiek, doen ze minder vrijwilligerswerk en hebben ze minder vertrouwen in de medemens. Ook zorgt de slechtere arbeidsmarktpositie van laaggeletterden ervoor dat zij sneller zullen proberen om op illegale wijze hun inkomsten te vergroten wat weer leidt tot een verhoogd aantal vermogensmisdrijven (meer criminaliteit). 

Bron: PwC - Maatschappelijke kosten laaggeletterdheid (maart 2018)