Feiten

2,5 miljoen mensen in Nederland hebben grote moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak hebben zij ook moeite met omgaan met een computer. Waar wonen ze? Waar werken ze? Onderstaande infographics geven snel weer wat de laatste stand van zaken is op het gebied van laaggeletterdheid in Nederland. Wil je meer de diepte in? Kijk dan bij de onderzoeksrapporten.

Percentage laaggeletterden per gemeente

1,3 miljoen mensen in Nederland tussen de 16 en 65 jaar hebben moeite met lezen en schrijven. Deze kaart laat zien hoeveel procent van de bevolking (tussen de 16 en 65 jaar) in verschillende gemeentes laaggeletterd is.

  • Donkergrijs: 16%+
  • Lichtgrijs: 13-16%
  • Wit: 11-13%
  • Lichtgoud: 8-11%
  • Goud: 5-8%
  • Donkergoud: 0-5%

Bron: Onderzoeksrapport 'Regionale spreiding van geletterdheid in Nederland'

Percentage laaggeletterden per gemeente

Kenmerken van laaggeletterden

2,5 miljoen Nederlands hebben grote moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Zij zijn laaggeletterd. Vaak hebben zij ook moeite met omgaan met een computer.

 

Bron:  Aanpak van laaggeletterdheid - Algemene Rekenkamer (2016)

Kenmerken van laaggeletterden

Jaarlijkse kosten laaggeletterdheid

Jaarlijkse kosten

In 2013 is door PWC een schatting gemaakt van de kosten van laaggeletterdheid. PWC zegt hierover (2013, p. 6): “De totale jaarlijkse kosten van laaggeletterdheid in Nederland zijn erg hoog - ca. € 560 miljoen. Per laaggeletterde komt dit neer op gemiddeld € 550 per jaar.

Opbouw van de kosten

Een groot deel van deze kosten (ca. 63%) wordt veroorzaakt door een verminderde productiviteit en verminderde belastinginkomsten. Een lagere productiviteit betekent op de middellange termijn een lager inkomen voor de laaggeletterde. Voor de (lokale) overheid betekent dit een verlies van ca. € 140 per laaggeletterde, oftewel rond € 140 miljoen aan belasting die niet kan worden geïnd. Hier komen de uitkeringskosten voor werkloze laaggeletterden nog bij. Deze kosten worden geschat op ca. € 75 miljoen per jaar (of ca. € 75 per laaggeletterde persoon/ € 14.400,- per uitkeringsontvanger).

Veel winst te halen

De totale kosten door laaggeletterdheid, inclusief de relatief hoge kosten voor de overheid, geven aan dat er mogelijk veel winst te boeken is door het aanpakken van laaggeletterdheid. De trend naar een technologisch intensieve werkgelegenheid en minder afhankelijkheid van handarbeid versterkt de noodzaak voor verbetering van geletterdheid.” Dus de bestrijding van laaggeletterdheid verlaagt in potentie enorm veel maatschappelijke kosten (PWC, 2013).

 

Bron: PwC (2013). Laaggeletterdheid in Nederland kent aanzienlijke maatschappelijke kosten. PWX, interne rapportage, Amsterdam

Jaarlijkse kosten laaggeletterdheid

Percentage laaggeletterden op de arbeidsmarkt

Er zijn zo'n 740.000 laaggeletterde werknemers in Nederland. Per sector van de arbeidsmarkt is een schatting gemaakt van het aantal laaggeletterden. Deze grafiek geeft per sector weer hoeveel procent van de mensen laaggeletterd is.

  • Industrie & energie - 13,9%
  • Bouw - 12,7%
  • Zorg & Welzijn - 9,7%
  • Handel & horeca - 9,5%
  • Transport - 8,6%
  • Overige dienstverlening - 8,2%
  • F&Z dienstverlening - 6,5%
  • Openbaar bestuur - 4,2%
  • Onderwijs - 0%

 

Bron: Buisman, M. & Houtkoop, W. (2014). Laaggeletterdheid in kaart. 's Hertogenbosch: ECBO/ Den Haag: Stichting Lezen & Schrijven.

Percentage laaggeletterden op de arbeidsmarkt

Overzicht gegevens laaggeletterdheid Nederland

In Nederland zijn in totaal 2,5 miljoen mensen laaggeletterd. 1,3 miljoen hiervan zijn mensen tussen de 16 en 65 jaar. Dat staat gelijk aan zeker 1 op de 9 Nederlanders in deze leeftijdscategorie.

Het kabinet streeft ernaar in 2017 alle overheidsdiensten digitaal aan te bieden. Dit is een probleem voor de naar schatting 3 tot 4 miljoen Nederlanders die laaggeletterd zijn of een probleem hebben met (digitale) informatievaardigheden (PBLQ, 2013).

Feiten en cijfers:

  • 18% van de Nederlanders tussen de 12 en 74 jaar bezit weinig computervaardigheden en 9% zeer weinig computervaardigheden (CBS, 2012). Ruim 300.000. Nederlanders tussen de 16 en 65 jaar hebben een grote digitale achterstand én zijn laaggeletterd (Baay et al., 2015).
  • De digitale geletterdheid van een derde van de leerlingen in het vmbo ligt onder het basisniveau (SCP, 2015).
  • De maatschappelijke kloof tussen hoog- en laagopgeleiden stijgt (Bijl et al., 2011). Het Sociaal Cultureel Planbureau en de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (2015) stellen dat deze kloof zorgt voor steeds meer ‘gescheiden werelden’ op allerlei fronten; inkomen, cultuur, wonen en werken. Ook het aantal jeugdwerklozen stijgt fors tot 15% in 2013 (CBS, 2013).
  • Nederland beschikt over een beroepsbevolking met een hoog gemiddeld niveau van taalvaardigheden. Maar de verschillen worden groter: zowel het aandeel excellenten als laaggeletterden neemt toe. Dit kan sociale ongelijkheid vergroten, omdat taalvaardigheden nauw samenhangen met arbeidsmarktparticipatie, maatschappelijke participatie en gezondheid (PIAAC, 2013).
  • De kwaliteit van VVE in de 37 grote gemeenten van Nederland (G37) is verbeterd sinds de bestandsopname (nulmeting) tussen 2007 en 2012. (Inspectie van het Onderwijs 2014b).
  • In 2006 scoort 24,1% van de Europese jongeren laag op leesvaardigheden (Garbe et al., 2009). De onderzochte jongeren hadden hierdoor opgroei- en ontwikkelingsproblemen.
Overzicht gegevens laaggeletterdheid Nederland