De lezer 

• Bedenk goed voor wie de tekst is bedoeld. Wie is jouw lezer? 
• Bedenk wat je wil bereiken met de tekst. Wat wil je dat de lezer doet na het lezen van de tekst? 
• Bedenk welke vragen de lezer kan hebben over het onderwerp van de tekst. 
• Neem de lezer serieus. Eenvoudig en helder schrijven wil niet zeggen dat het kinderachtig mag zijn!

Tekststructuur 

• Geef duidelijk het onderwerp van de tekst aan. Zet de belangrijkste boodschap bovenaan. Dus bovenaan de tekst en bovenaan elke alinea. 
• Werk met een titel en tussenkoppen. Zorg dat informatie herkenbaar is geordend.

Voor het niveau van taalbeheersing worden verschillende aanduidingen gebruikt. Voor anderstaligen gebruiken we het Raamwerk NT2 (A1, A2, B1, B2, C1, C2). Voor Nederlandstaligen gebruiken we Referentieniveaus Taal en Rekenen (1F, 2F, 3F, 4F). Laaggeletterden zitten op niveau 1F of A2. Een leerling moet aan het einde van groep 8 minimaal niveau 1F beheersen om goed te kunnen overstappen naar het voortgezet onderwijs. Meer over de niveaus: www.lezenenschrijven.nl/eenvoudigetaal.

Kies voor korte tussenkopjes. 

Of gebruik een korte vraag als tussenkopje. Bijvoorbeeld: 

- Waarom krijgt u deze brief? - Wat moet u doen? - Heeft u nog vragen? 

• Houd maximaal 5 alinea’s aan. • Alinea’s bestaan uit 2 tot 10 zinnen. 

• Het aantal woorden per zin: maximaal 10, liever minder. • Gebruik opsommingstekens om een lange tekst overzichtelijk te make

Vorm 

• Lettertype: groot en met ruimte, schreefloos (bijvoorbeeld Verdana of Helvetica). 
• Lettergrootte: minimaal 12 punts 
• Kleur: het beste zijn zwarte letters op een witte ondergrond. Werken met (verschillende) kleuren leidt onnodig af. 
• Belangrijke en/of nieuwe informatie: vetgedrukt. 
• Regelafstand: minimaal 1,5. 
• Zinnen: onder elkaar en links uitlijnen.
• Zinnen: telkens op een nieuwe regel.

Zinsbouw 

• Gebruik zo veel mogelijk de ‘vaste’
  woordvolgorde van het Nederlands.
  Onderwerp-persoonsvorm-lijdend voorwerp.
  • Wel: Hij woont heel graag in Amsterdam.
  • Niet: In Amsterdam woont hij heel graag.
• Schrijf actieve zinnen.
  • Wel: De directeur neemt morgen het besluit.
  • Niet: Het besluit wordt morgen genomen door
    de directeur.
• Houd de werkwoorden zo veel mogelijk bij
  elkaar en dicht bij het onderwerp.
  • Wel: Zij nam het besluit gisteren in haar eentje.
  • Niet: Zij heeft gisteren in haar eentje het besluit
    genomen.
• Maak geen tangconstructies.
  • Wel: De burgemeester komt ook op de
    informatieavond. Hij vertelt over de nieuwe
    school. U krijgt ook een filmpje over de nieuwe
    school te zien.
  • Niet: Op de informatieavond, waar de
    burgemeester de bewoners zal toespreken
    over de nieuwe school, krijgt u ook een filmpje
    te zien over het nieuwe schoolgebouw.
• Voorkom samengestelde zinnen. Maak er
  losse zinnen van.
  • Wel: Vanaf 2 jaar kan een kind naar de
    voorschool. De voorschool is er voor alle
    kinderen.
  • Niet: De voorschool is er voor kinderen vanaf 2
    jaar en is er voor alle kinderen.
• Voorkom nominalisaties. Als je van een
  werkwoord een zelfstandig naamwoord maakt, is
  het niet meer duidelijk wie iets doet.
  • Wel: De gemeenteraad verwacht dat de bouw
    nog dit najaar start.
  • Niet: De verwachting is dat de bouw nog dit
    najaar start.

Woorden

• Gebruik woorden die je ook in een dagelijks
  gesprek zou gebruiken.
• Gebruik geen vaktaal. Moet je toch een
  moeilijke term gebruiken? Leg die dan uit in de
  tekst.
• Gebruik woorden die goed passen binnen de
  strekking van de tekst en de leefwereld van
  de lezer.
• Gebruik alleen (zeer) gangbare woorden.
  • Wel: maar, want, als.
  • Niet: daarentegen, immers, indien.
• Voorkom het gebruik van synoniemen.
  Gebruik bijvoorbeeld alleen ‘tiener’ en niet ‘tiener’
  en ‘puber’ door elkaar. Kies een woord.
• Gebruik woorden met een eenduidige
  betekenis.
• Voorkom leenwoorden met een nietNederlandse opbouw. Zoals cadeau of
  management.
• Controleer of alle woorden nodig en duidelijk
  zijn.
• Voorkom uitdrukkingen en figuurlijk
  taalgebruik.
  • Wel: Ze is heel erg boos.
  • Niet: Ze kookt van woede.
• Schrijf getallen in cijfers.
  • Wel: 11, 25, 100.
  • Niet: elf, vijfentwintig, honderd.
• Let op met afkortingen. Schrijf liever de
  woorden voluit.